Makrama powraca do polskich domów. Po dekadach nieobecności ta stara technika wiązania sznurka przeżywa wyraźne odrodzenie — nie tylko jako dekoracja, ale jako forma aktywnej pracy rąk, która nie wymaga drogiego sprzętu ani wieloletniego przygotowania. Do zaczęcia potrzeba kilku metrów sznurka, drewnianego kijka i dwóch rąk.
Skąd pochodzi makrama i dlaczego znowu jest popularna
Technika wiązania sznurka w geometryczne wzory pojawiła się w Europie za sprawą arabskich tkaczy w XIII wieku. Arabskie słowo migramah opisywało frędzle i ozdobne wykończenia tkanin. W XIX wieku makramę upowszechnili marynarze, którzy w trakcie długich rejsów wyplatali siatki, pasy i hamaki ze skrawków liny. W Polsce technika ta była popularna głównie w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych — zawieszki na ściany i osłony na doniczki trafiały wówczas do większości mieszkań.
Współczesne odrodzenie makramy różni się od poprzedniego. Zamiast grubego jutowego sznurka coraz częściej stosuje się miękki bawełniany skręt lub płaską taśmę. Projekty są mniej masywne, bardziej geometryczne, a na polskich platformach handlowych — od Allegro po Etsy — widać wyraźny wzrost liczby zarówno gotowych wyrobów, jak i zestawów dla początkujących.
Co potrzebujesz, żeby zacząć
Lista materiałów do pierwszego projektu jest krótka. Nie ma potrzeby kupowania kompletu od razu — można zacząć od minimum i stopniowo rozszerzać warsztat.
Wybór sznurka
Podstawowy materiał do makramy to skręcany sznurek bawełniany o grubości od 3 do 5 mm. Dla początkujących najlepiej sprawdza się wariant 3-nitkowy (three-ply) w grubości 3 mm — jest wystarczająco miękki, żeby bez wysiłku zawiązywać węzły, a jednocześnie na tyle sztywny, że wzory są czytelne. Sznurek jednonitki (single strand) daje teksturę podobną do włosia i jest trudniejszy do równomiernego naciągania — na start lepiej go odpuścić.
Sznurek bawełniany bez chemicznych domieszek jest łatwiejszy w rozplątaniu po błędzie. W Polsce kupujesz go w sklepach rękodzielniczych (m.in. sieci Creedon, lokalne sklepy rękodzielnicze w większych miastach), przez internet lub na targach rękodzieła, które regularnie odbywają się w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu.
Drążek, gałąź lub ramka
Do zawieszki ściennej potrzebujesz czegoś, od czego zawiesisz sznurek. Najczęściej stosuje się:
- okrągły drążek drewniany (dostępny w sklepach z artykułami do domu),
- gałąź z lasu — naturalnie zakrzywioną lub prostą,
- metalowy drążek do firanek,
- bambusowy patyk.
Do pierwszego projektu wystarczy drążek o długości 30–40 cm i grubości ok. 2 cm.
Podstawowe węzły makramowe
Makrama opiera się na kilku węzłach powtarzanych w różnych kombinacjach. Gdy opanujesz trzy opisane poniżej, możesz wykonać zdecydowaną większość wzorów, które spotkasz w polskich tutorialach i zagranicznych przewodnikach.
Przykłady podstawowych węzłów makramowych — źródło: Wikimedia Commons (CC)
Węzeł płaski (square knot)
To najważniejszy węzeł w makramie. Do jego wykonania potrzebujesz czterech nici: dwie środkowe pełnią rolę bierną (rdzenia), a dwie zewnętrzne aktywnie tworzą węzeł. Pierwsza połowa: bierz lewą nić, przełóż ją nad rdzeniem i pod prawą nicią, następnie prawą przełóż pod rdzeniem i przez pętlę lewej. Druga połowa: wykonaj ruch odwrotny — prawa nad rdzeniem i pod lewą, lewa pod rdzeniem i przez pętlę prawej. Po zaciągnięciu powstaje symetryczny, płaski węzeł. Seria węzłów płaskich tworzy charakterystyczny splot spiralny albo prosty pasek, zależnie od kierunku kolejnych powtórzeń.
Węzeł spiralny (half hitch)
Połowa węzła płaskiego — każde powtórzenie obraca wzór o 45 stopni, tworząc naturalną spiralę. Dobre zastosowanie w wiszących doniczkach i pasach. Wykonujesz go tak samo jak pierwszą połowę węzła płaskiego, bez drugiego ruchu.
Węzeł lark's head
Słuzy do mocowania sznurka do drążka. Składasz sznurek na pół, przkładasz pętlę przez drążek od przodu do tyłu, a następnie przeprowadzasz oba końce przez pętlę i naciągasz. Każdy projekt zawieszki zaczyna się od serii węzłów lark's head rozmieszczonych wzdłuż całego drążka.
Pierwszy projekt — mini zawieszka na ścianę
Do podstawowej zawieszki o szerokości ok. 20 cm potrzebujesz:
- drążka długości 30 cm,
- 8 odcinków sznurka bawełnianego 3 mm, każdy o długości 2 m,
- nożyczek.
Każdy odcinek przyczep do drążka węzłem lark's head — wyjdzie 16 roboczych końców. Grupuj je po cztery i zawiązuj szereg węzłów płaskich na całej szerokości drążka. W następnym rzędzie przesuń grupowanie o dwa sznurki w bok, tworząc szachownicę. Powtarzaj schemat przez 15–20 cm, a następnie wyrównaj dolną krawędź nożyczkami lub zostaw frędzel. Gotowe.
Makrama uczy cierpliwości, ale na efekty nie trzeba czekać tygodniami. Pierwszy projekt można skończyć w wieczór, a rezultat wygląda znacznie lepiej niż można by sądzić po prostocie techniki.
Czego unikać na początku
Kilka błędów powtarza się u osób, które zaczynają bez praktycznej instrukcji:
- Za krótkie odcinki sznurka. Ogólna zasada: sznurek roboczy powinien mieć 3–4 razy tyle, co planowana długość projektu. Lepiej odciąć za dużo i przyciąć na końcu, niż skończyć materiał w połowie wzoru.
- Zbyt luźne węzły. Węzły płaskie i spiralne wymagają równomiernego naciągnięcia po każdym ruchu. Jeśli zostawiasz je luźne, wzór jest nieczytelny i trudno go skorygować kilka rzędów dalej.
- Zbyt gęsty dobór sznurka na zbyt cienkim drążku. Jeśli masz 40 cm drążka i nałożysz na niego 30 odcinków, projekt będzie ciasny i trudny do pracy. Zacznij od 8–12 odcinków.
Gdzie szukać dalszej nauki
Po podstawowym projekcie naturalnym krokiem jest zawieszka z frędzlami, potem doniczka, a z czasem większe formy ścienne lub meble. Aktywna polska społeczność makramiarska działa m.in. w grupach na Facebooku (szukaj "makrama Polska" lub "rękodzieło — makrama") oraz na Instagramie. Warto też zaglądać do anglojęzycznych serwisów specjalistycznych, jak The Spruce Crafts, gdzie znajdziesz setki schematów z różnych poziomów trudności.
Ostatnia aktualizacja: 12 kwietnia 2026
